Τι είναι η άνοια και ποιες παθήσεις περιλαμβάνει
Η άνοια αποτελεί έναν γενικό όρο που περιγράφει ένα σύνολο συμπτωμάτων τα οποία σχετίζονται με απώλεια μνήμης και διαταραχή των γνωστικών λειτουργιών. Δεν πρόκειται για μία συγκεκριμένη ασθένεια, αλλά για ένδειξη ότι υπάρχει κάποιο υποκείμενο πρόβλημα που επηρεάζει την υγεία του εγκεφάλου. Ανάλογα με την αιτία, η εξέλιξη των συμπτωμάτων μπορεί να επιβραδυνθεί και σε ορισμένες περιπτώσεις να βελτιωθεί με την κατάλληλη ιατρική παρέμβαση.
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη αιτία άνοιας και χαρακτηρίζεται από εκφυλισμό των εγκεφαλικών κυττάρων. Καθώς εξελίσσεται, επηρεάζει σοβαρά τη μνήμη, την κρίση και την ικανότητα αυτοεξυπηρέτησης. Εκτός από τη νόσο Αλτσχάιμερ, υπάρχουν και άλλες μορφές άνοιας, όπως η αγγειακή άνοια που σχετίζεται με μειωμένη αιμάτωση του εγκεφάλου, η μετωποκροταφική άνοια που επηρεάζει τη συμπεριφορά και τη γλώσσα, η άνοια με σωμάτια Lewy, καθώς και νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Πάρκινσον και η νόσος Χάντινγκτον. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η συμβολή του νευρολόγου για άνοια είναι καθοριστική, καθώς αναλαμβάνει τη διάγνωση, την αξιολόγηση της βαρύτητας και τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής.
Συμπτώματα, παράγοντες κινδύνου και διαγνωστικός έλεγχος
Τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ ξεκινούν συνήθως με έντονη απώλεια μνήμης που επηρεάζει την καθημερινότητα. Μπορεί να εμφανιστούν δυσκολία στην εκτέλεση απλών δραστηριοτήτων, αποπροσανατολισμός σε χρόνο και χώρο, προβλήματα όρασης και ισορροπίας, περιορισμός λεξιλογίου, κοινωνική απόσυρση και μεταβολές στη διάθεση. Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η προχωρημένη ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, συγκεκριμένες γενετικές μεταλλάξεις, αλλά και επιβαρυντικοί παράγοντες υγείας όπως η κατανάλωση αλκοόλ και το κάπνισμα.
Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό ιατρικού ιστορικού, κλινικής και νευρολογικής εξέτασης, εργαστηριακών αναλύσεων αίματος και ούρων, απεικονιστικών εξετάσεων εγκεφάλου και ειδικών γνωστικών τεστ. Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιούνται εξετάσεις εγκεφαλονωτιαίου υγρού ή γενετικός έλεγχος. Σε αυτό το στάδιο, ένας ειδικός νευρολόγος για άνοια διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, καθώς αξιολογεί όλα τα δεδομένα και αποκλείει άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.
Θεραπευτική αντιμετώπιση και ιατρική παρακολούθηση
Αν και σήμερα δεν υπάρχει οριστική θεραπεία για τη νόσο Αλτσχάιμερ, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της νόσου και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του ασθενούς. Η θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, παρακολούθηση γνωστικών λειτουργιών και αντιμετώπιση συνοδών συμπεριφορικών διαταραχών. Παράλληλα, αντιμετωπίζονται πιθανές επιπλοκές όπως αφυδάτωση, υποσιτισμός, λοιμώξεις, πτώσεις και δυσκολία στην κατάποση. Η συνεχής παρακολούθηση από εξειδικευμένο ιατρό συμβάλλει στην καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων και στην προσαρμογή της θεραπείας στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
